“เรื่องเล่าจากเขตเมือง”  จากเสียงที่ถูกมองข้าม สู่การกำหนดอนาคตเมือง กสม..  เดินหน้าคุ้มครองสิทธิคนจนเมือง

“เรื่องเล่าจากเขตเมือง”  จากเสียงที่ถูกมองข้าม สู่การกำหนดอนาคตเมือง กสม..  เดินหน้าคุ้มครองสิทธิคนจนเมือง

สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ เข้าร่วมประชุมกับสำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ซึ่งจัดการประชุมว่าด้วยการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิคนจนเมือง ระหว่างวันที่ 28–29 มกราคม 2569 ณ ห้องประชุมเบซิล ชั้น 3 โรงแรมเบสท์ เวสเทิร์น พลัส แวนด้า แกรนด์ จังหวัดนนทบุรี เพื่อแลกเปลี่ยนสถานการณ์ ปัญหาและแนวทางการคุ้มครองสิทธิของคนจนเมืองในบริบทสังคมไทย

นางปรีดา คงแป้น กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ได้ขึ้นกล่าวต้อนรับและเปิดการประชุม พร้อมให้ข้อมูลเกี่ยวกับรายได้เฉลี่ยของประชาชนในประเทศไทย และสิ่งที่สะท้อนถึงปัญหาความเหลื่อมล้ำและความเปราะบางทางเศรษฐกิจของประชาชนในเขตเมืองนางสาวสมสุข บุญญะบัญชา ที่ปรึกษาคณะกรรมการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน กล่าวปาฐกถาพิเศษเรื่อง “สิทธิคนจนเมืองในพลวัตสังคมไทย” โดยชี้ว่าคนจนเมืองเผชิญปัญหาหลักทั้งที่อยู่อาศัยไม่มั่นคง สุขภาพ การศึกษา สิ่งแวดล้อม และความไม่ปลอดภัยในชีวิต

พร้อมเสนอแนวคิด Citywide Upgrading การพัฒนาเมืองทั้งระบบ ด้วยการสำรวจ รับรองที่อยู่อาศัย และเปิดพื้นที่ให้ทุกชุมชนมีส่วนร่วม

💡 นักวิชาการหลายสถาบันสะท้อนตรงกันว่า
– คนจนเมืองคือ “คนแบกเมือง” ที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจ แต่กลับถูกทำให้ล่องหน
– ปัญหาไม่ใช่ตัวคน แต่คือ ระบบคิดและโครงสร้างที่ไม่เป็นธรรม
– เมืองที่ดี ต้องเปิดให้ทุกคนมีสิทธิออกแบบอนาคตร่วมกัน ฃ

ภาคสนามยังเผยภาพเปราะบางของผู้สูงอายุ คนไร้บ้าน ผู้ค้าหาบเร่ และแรงงานนอกระบบ ที่เผชิญการสูญเสียพื้นที่ทำกิน ถูกหลอกลวง และเข้าไม่ถึงสวัสดิการพื้นฐาน

📌 ข้อเสนอสำคัญ
– รัฐต้องเป็น “คนกลาง” เปิดพื้นที่เจรจา
– รับรองสิทธิที่อยู่อาศัย ค่าเช่าที่เป็นธรรม
– คุ้มครองสิทธิการศึกษา น้ำ ไฟ และสถานะทะเบียน
– เปลี่ยนทัศนคติจากการจัดการ “พื้นที่” มาเป็นการดูแล “ผู้คน”

เพราะ “สิทธิไม่ใช่ของที่รอคนหยิบยื่นให้”แต่คือสิ่งที่ทุกคนควรมี อย่างเท่าเทียม ในเมืองเดียวกัน ในช่วงภาคบ่ายและวันที่สองของการประชุม มีการอภิปรายถึงสถานการณ์และข้อเสนอเชิงนโยบายด้านที่อยู่อาศัย การจัดสรรใช้ประโยชน์พื้นที่อย่างไม่เป็นธรรม ด้านการประกอบอาชีพ สูญเสียพื้นที่ทำมาหากิน ด้านระบบการให้บริการด้านสาธารณูปโภค
สิทธิทางการศึกษา ของเด็กและเยาวชนของครอบครัวคนจนเมืองโดยให้ความสำคัญเป็นพิเศษกับกลุ่ม ผู้สูงอายุ, คนไร้บ้าน, ผู้ค้าหาบเร่แผงลอยและเด็กและเยาวชนในครอบครัวคนจนเมือง

ทั้งนี้ในส่วนของสช.ที่เป็นองค์กรด้านนโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วม นายภานุวัฒน์ เดชานุภานนท์ นักวิชาการ สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) ได้นำเสนอ เครื่องมือพัฒนานโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วม และเวทีมาตราวัดความเป็นธรรมของคนจนเมือง ที่จัดไปเมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม 2568 ที่มีการชวนหารือ สานพลัง ตัวเชื่อม ขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะของคนจนเมืองผ่าน 4 เครื่องมือของ สช. และความเท่าเทียม ความเหลื่อมล้ำของคนจนเมือง

สรุปจบได้ว่า ที่ประชุมได้เสนอให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งปรับปรุงนโยบาย ระดมสมองข้อคิดเห็นและแนวทางการปฏิบัติ เพื่อให้ประชาชนสามารถเข้าถึงสิทธิขั้นพื้นฐานอย่างเท่าเทียม พร้อมทั้งส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนในการกำหนดทิศทางการพัฒนาเมือง อันจะนำไปสู่การคุ้มครองสิทธิและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของคนจนเมืองอย่างยั่งยืน

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ #สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ

สช.ม รายงาน