เกาะติดทุกสถานการณ์ ข่าวสารวันนิวส์
26°C ☀️ เพชรบูรณ์ · อุณหภูมิปัจจุบัน
BREAKING NEWSนพ.สุเทพ เลขาฯ คสช.ชี้ ชีวิตจะดีไม่ได้อยู่ที่จีดีพีอย่างเดียวผลสำรวจ TWBI ชี้กับดักเมืองเศรษฐกิจใหญ่
16 พ.ย. 2026

นพ.สุเทพ เลขาฯ คสช.ชี้ ชีวิตจะดีไม่ได้อยู่ที่จีดีพีอย่างเดียวผลสำรวจ TWBI ชี้กับดักเมืองเศรษฐกิจใหญ่

16 พ.ย. 2026

นพ.สุเทพ เลขาฯ คสช.ชี้ ชีวิตจะดีไม่ได้อยู่ที่จีดีพีอย่างเดียวผลสำรวจ TWBI ชี้กับดักเมืองเศรษฐกิจใหญ่

ศูนย์นวัตกรรมนโยบายสุขภาพ สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) เผยแพร่รายงาน “ดัชนีความอยู่ดีมีสุขของประชากรและสังคม (TWBI) ประจำปี 2569” ฉบับสมบูรณ์ครั้งแรก ครอบคลุมระดับประเทศ 12 เขตสุขภาพ และครบถ้วนทั้ง 77 จังหวัด สะท้อนเสียงสะเทือนวงการพัฒนาเมือง ชี้ตัวเลขเศรษฐกิจ (GDP) หรือความเจริญเติบโตทางการเงินอย่างเดียวไม่เพียงพอต่อคุณภาพชีวิตคนไทย ท่ามกลางความเหลื่อมล้ำและโจทย์ท้าทายด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพจิตที่ต้องเร่งแก้ไข เผยหัวเมืองเศรษฐกิจใหญ่ร่วงอันดับความอยู่ดีมีสุข กทม. รั้งที่ 14 ขณะที่เมืองรอง “ตรัง-เพชรบุรี” ผงาดหัวตาราง

ถอดบทเรียนทิศทางประเทศ: เมื่อจีดีพีไม่อาจซื้อความสุขได้

การเปิดรายงานดัชนี TWBI ในครั้งนี้ ถือเป็นหมุดหมายสำคัญของประเทศไทยในการมีเครื่องมือชี้วัดคุณภาพชีวิตที่รอบด้าน นอกเหนือจากตัวเลขทางเศรษฐกิจแบบเดิมๆ โดย นพ.สุเทพ เพชรมาก เลขาธิการคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ ได้สะท้อนมุมมองเชิงวิเคราะห์ไว้อย่างน่าสนใจว่า “เศรษฐกิจอย่างเดียวไม่ตอบโจทย์ ชีวิตผู้คนมีความหมายมากกว่านั้น”

นพ.สุเทพ ได้วิเคราะห์ถึงเบื้องหลังตัวเลขดัชนี TWBI ว่า ผลการสำรวจทั่วประเทศ 77 จังหวัดในปีนี้ ส่งสัญญาณเตือนที่ชัดเจนว่า การพัฒนาพื้นที่หรือการขับเคลื่อนเมืองโดยมุ่งเน้นความเจริญทางเศรษฐกิจเพียงอย่างเดียว ไม่สามารถสร้างความอยู่ดีมีสุขที่แท้จริงให้กับประชาชนได้

“เราเห็นภาพย้อนแย้งที่ชัดเจนในหลายจังหวัดที่เป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจขนาดใหญ่ แต่คะแนนความอยู่ดีมีสุขกลับรั้งท้าย หรืออยู่ในระดับปานกลาง นั่นเพราะความอยู่ดีมีสุขของผู้คนมาจากหลากหลายองค์ประกอบ ทั้งมิติสุขภาพกาย สุขภาพจิต สิ่งแวดล้อม ความปลอดภัยในชีวิต และการมีส่วนร่วมทางสังคม”

นพ.สุเทพ กล่าวถึง การใช้ดัชนี TWBI 5 มิติหลัก ทั้งสุขภาพ เศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม การศึกษา และการมีส่วนร่วม จะช่วยให้ผู้กำหนดนโยบายและหน่วยงานท้องถิ่นมองเห็น “จุดบอด” และ “ต้นทุนแฝง” ของการเติบโต เช่น ปัญหาฝุ่น PM2.5 ความเครียดสะสม และความเหลื่อมล้ำ เพื่อนำไปสู่การออกแบบนโยบายสาธารณะเชิงบวกที่ตอบโจทย์ชีวิตคนจริงๆ ไม่ใช่แค่ตัวเลขทางเศรษฐกิจบนกระดาษ

จังหวัดที่มีคะแนนต้นๆ แม้ว่าผลในภาพรวมจะน่าพอใจ แต่การมีคะแนนรวมสูงก็ไม่ได้บอกว่าจะไม่มีจุดเปราะบางที่ต้องพัฒนา ทั้ง 77 จังหวัดมีตัวชี้วัดอย่างน้อย 1 ตัวที่ได้คะแนนต่ำสุดของระบบ คือไม่มีจังหวัดไหนที่ไม่มีจุดเปราะบางเลย

การกระจายตัวของ “จุดเปราะบางที่สุด” ทั้ง 77 จังหวัด เรียงจากพบบ่อยสุดได้แก่

– อายุคาดเฉลี่ยแรกเกิด (14 จังหวัด): กาฬสินธุ์ กำแพงเพชร ชัยภูมิ นครพนม พะเยา มหาสารคาม ยโสธร ร้อยเอ็ด ศรีสะเกษ สกลนคร สระแก้ว อุดรธานี เพชรบูรณ์ แพร่
– อัตราตาย NCD (13 จังหวัด): จันทบุรี ชัยนาท ตรัง นครนายก นครสวรรค์ บุรีรัมย์ ปัตตานี พิษณุโลก ลำปาง สุพรรณบุรี สุโขทัย อุตรดิตถ์ อ่างทอง
– อัตราคดีอาญา (9 จังหวัด): กระบี่ กรุงเทพมหานคร กาญจนบุรี ตราด ปทุมธานี ภูเก็ต ระยอง สงขลา สระบุรี
– PM2.5 (9 จังหวัด): น่าน ปราจีนบุรี พิจิตร มุกดาหาร ลพบุรี หนองคาย อุทัยธานี อุบลราชธานี เลย
– กิจกรรมทางกาย (9 จังหวัด): ชลบุรี นครราชสีมา นราธิวาส บึงกาฬ พระนครศรีอยุธยา สมุทรปราการ สมุทรสงคราม สมุทรสาคร อำนาจเจริญ
– ความยากจน (7 จังหวัด): ตาก นครศรีธรรมราช ประจวบคีรีขันธ์ พัทลุง ยะลา สตูล หนองบัวลำภู
– ซึมเศร้า (6 จังหวัด): ระนอง ลำพูน สิงห์บุรี เชียงราย เชียงใหม่ แม่ฮ่องสอน
– ตัวอื่นๆ อีก 10 จังหวัด กระจายใน 6 ตัวชี้วัด ได้แก่ คุณภาพน้ำผิวดิน (นครปฐม นนทบุรี สุรินทร์), ภาวะว่างงาน (ฉะเชิงเทรา พังงา), ความเหลื่อมล้ำด้านรายได้ (ชุมพร ราชบุรี), รายได้ครัวเรือน (ขอนแก่น), คุณภาพการศึกษา (สุราษฎร์ธานี) และโครงการภาคประชาชน (เพชรบุรี)

ตัวชี้วัดด้านสุขภาพและความปลอดภัยคือจุดเปราะบางที่พบมากที่สุดทั่วประเทศ

เสียงสะท้อนจากพื้นที่: พลิกโฉมการพัฒนาจากฐานรากโดยชุมชน

ด้าน ดร.สมพันธ์ เตชะอธิก นักวิชาการผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาสังคม กรรมการสุขภาพแห่งชาติ (คสช.) สะท้อนมุมมองในมิติของการขับเคลื่อนระดับพื้นที่ และบทบาทของท้องถิ่นต่อดัชนีความอยู่ดีมีสุข “ท้องถิ่นต้องลุกขึ้นมาออกแบบอนาคตตัวเอง ฐานข้อมูล TWBI คือเข็มทิศชี้ทางออก”

ดร.สมพันธ์ สะท้อนมุมมองในฐานะผู้ขับเคลื่อนงานท้องถิ่นว่า ความน่าสนใจของดัชนี TWBI ฉบับสมบูรณ์นี้ ทำให้มุมมองเรากว้างขวางขึ้นเห็นชีวิตผู้คนที่เป็นองค์รวมไม่ใช่เห็นแค่ด้านใดด้านหนึ่ง และเมื่อเราได้มองลึกเข้าไปก็พบว่า ทุกจังหวัดใน Top 10 มีอย่างน้อย 1 ใน 22 ตัวชี้วัด ที่ได้คะแนนต่ำสุดของระบบ (25 เต็ม 100) โดยไม่มีข้อยกเว้นแม้แต่จังหวัดเดียว และที่น่าสนใจชวนคนในจังหวัดมาคุยกันต่อคืออัตราคดีอาญาฯ เป็นจุดอ่อนร่วมของ 4 ใน 10 จังหวัดอันดับต้นคือ ระยอง กระบี่ สงขลา ภูเก็ต นี่จึงเป็นการฉายภาพที่สะท้อนความเปราะบางที่ทุกภาคส่วนไม่ควรวางเฉย
ในส่วนขอนแก่นเป็นจังหวัดที่อยู่อันดับ5 ภาคประชาสังคมและชุมชนมีส่วนร่วมในการพัฒนา โดยสร้างความเป็นหุ้นส่วนที่ร่วมวิเคราะห์ปัญหา สาเหตุ แก้ไข พัฒนานวัตกรรม/พื้นที่ต้นแบบ ขยายผลและผลักดันนโยบายระดับพื้นที่ จังหวัดและระดับชาติ ที่พยายามพัฒนาแบบองค์รวมทุกๆด้านที่ส่งผลดีต่อคุณภาพชีวิตและสิ่งแวดล้อม
“ที่ผ่านมาเรามักปล่อยให้ส่วนกลางเป็นผู้กำหนดตัวชี้วัดความสำเร็จ แต่รายงาน TWBI บอกเราอย่างชัดเจนว่า ความสุขที่ยั่งยืนเกิดขึ้นจากฐานราก ท้องถิ่นต้องใช้ข้อมูลชุดนี้ในการวิเคราะห์จุดแข็งจุดอ่อนของตัวเอง เช่น บางพื้นที่เศรษฐกิจดีแต่สิ่งแวดล้อมแย่ หรือบางพื้นที่อากาศดีแต่โอกาสทางเศรษฐกิจน้อย ท้องถิ่น อบจ. และภาคประชาสังคมต้องร่วมมือกันบูรณาการนโยบาย ไม่ใช่รอพึ่งพางบประมาณหรือคำสั่งจากส่วนกลางเพียงอย่างเดียว”

ดร.สมพันธ์ ทิ้งท้ายด้วยว่า ดัชนี TWBI จะเป็นเครื่องมือสำคัญในการเปลี่ยนผ่านประเทศไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน โดยดึงเอาพลังของคนในท้องถิ่นเข้ามามีส่วนร่วมกำหนดทิศทางอนาคตของชุมชนตนเองอย่างแท้จริง

สำหรับผู้สนใจสามารถดาวน์โหลดรายงานฉบับเต็ม “ดัชนีความอยู่ดีมีสุขของประชากรและสังคม ประจำปี 2569” ของสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ในการวางแผนพัฒนาพื้นที่และนโยบายสาธารณะได้ที่เว็บไซต์ทางการของ สช. https://www.nationalhealth.or.th/ebook/199

ข้อมูลเพิ่มเติม: กลุ่มงานสื่อสารสังคม สช.